Vasküler Malformasyon ve Hemanjiyom

Vasküler malformasyonlar, gelişim sırasında oluşan anormal damar yapılarıdır. Toplumda “damar yumağı” olarak da bilinirler. Damarın türüne göre kılcal, venöz, lenfatik veya atardamar (arteriyovenöz) malformasyon olarak ayrılırlar. Hemanjiyomlar ise damar hücrelerinin çoğalmasıyla oluşan iyi huylu tümörlerdir ve genellikle bebeklik döneminde fark edilir.

Malformasyonlar çocuğun büyümesiyle birlikte büyür ve hormonal değişiklikler, travma veya hamilelik gibi durumlarda belirginleşebilir. Hemanjiyomlar ise çoğu zaman bir süre büyüyüp sonra kendiliğinden küçülür; tedavi gerekliliği yeri ve yaptığı soruna bağlıdır.

Ciltte mavi, mor veya kırmızı renk değişimi, şişlik, ele gelen yumuşak kitle, ağrı, ağırlık hissi, sıcaklık artışı, kanama, yara oluşumu veya kolun ya da bacağın kalınlaşması görülebilir. Yüz ve boyun bölgesindeki lezyonlar görünümü ve fonksiyonları etkileyebilir. Büyük arteriyovenöz malformasyonlar kalp üzerinde yük oluşturabilir.

Tanı muayene, renkli Doppler ultrason ve çoğunlukla MR ile konur. MR, lezyonun türünü ve çevre dokularla ilişkisini göstermede en yararlı yöntemdir. Tedavi planı, lezyonun tipine ve yerleşimine göre yapılır; bu nedenle doğru sınıflandırma çok önemlidir.

Tedavide en sık iki yöntem kullanılır. Skleroterapide, görüntüleme eşliğinde iğneyle malformasyonun içine ilaç (sklerozan madde) verilir; bu ilaç anormal damarın iç yüzeyini hasarlayarak kapanmasını sağlar. Embolizasyonda ise kateterle lezyonu besleyen damara ulaşılır ve özel sıvı veya partiküller, spiral (coil) ya da tıkaç ile damar kapatılır. Amaç, çevre sağlıklı dokuya zarar vermeden anormal damar yapısını küçültmektir.

Bazı hastalarda tedavi tek seansta tamamlanmaz; belirli aralıklarla birkaç seans gerekebilir. Cerrahi, lazer veya ilaç tedavileri ile birlikte planlanabilir ve plan çok disiplinli bir yaklaşımla yapılır.

Doktorun de yazarları arasında yer aldığı yayınlar arasında periferik vasküler malformasyonların perkütan (iğne ve kateterle) tedavisine ilişkin tek merkez deneyimi (2011) ve yüksek akımlı kraniyofasiyal vasküler malformasyonların Onyx ile embolizasyonu (2007) bulunur. Kısa videolarda da damar yumağı tedavisi anlatılmaktadır; Basın & Medya sayfasındaki videoyu izleyebilirsiniz.

İşlemden sonra şişlik, ağrı veya morarma görülebilir; bu belirtiler genellikle ağrı kesici ve soğuk uygulama ile geçer. Bazı hastalarda kompresyon çorabı önerilir. Lezyonun küçülmesi haftalar ila aylar sürebilir; kontroller muayene ve görüntüleme ile planlanır.

Riskler arasında ağrı, şişlik, cilt etkilenmesi, sinir yaralanması, nadiren pıhtı ve tedaviye yanıt alınamaması sayılabilir. Risk, lezyonun yerine ve tipine göre değişir.

Doğumdan beri var olan veya zamanla büyüyen, renk değiştiren, ağrıyan, kanayan ya da yara yapan bir damar lezyonu fark ederseniz, özellikle yüz, boyun, dil, göz çevresi veya el ve ayak gibi fonksiyon açısından önemli bölgelerdeyse, değerlendirme için başvurmanız önerilir. Bebeklerde hızla büyüyen kırmızı lekeler, erken dönemde bir uzmana gösterilmelidir.

Doğru tanı ve sınıflandırma, tedavinin başarısını doğrudan etkiler. Bu nedenle tedavi başlamadan önce mutlaka MR ve gerekli durumlarda anjiyografi ile lezyon ayrıntılı olarak değerlendirilir.

İlk muayenede şikâyetleriniz, geçmiş hastalıklarınız, kullandığınız ilaçlar (özellikle kan sulandırıcılar ve diyabet ilaçları), alerjileriniz ve daha önce yapılmış görüntüleme ve tahlil sonuçlarınız birlikte değerlendirilir. Lezyonun ne zamandır var olduğu, büyüme hızı, ağrı veya kanama olup olmadığı ve çocuklarda büyüme ile ilişkisi sorgulanır. Lütfen yanınızda eski rapor, film ve CD'lerinizi, güncel ilaç listenizi ve varsa kan tahlillerinizi getirin.

Gerekli görülürse ek görüntüleme veya tahlil istenir. Tedavinin uygun olup olmadığı, işlemin nasıl yapılacağı, olası riskler ve alternatifler ayrıntılı olarak anlatılır; soruların cevaplanır ve onamınız alınarak işlem planlanır.

Hazırlık talimatları işlem türüne ve hastanın durumuna göre verilir. Genel olarak işlemden önce belirli bir süre aç kalmak, böbrek fonksiyonlarını ve kanama-pıhtılaşma değerlerini gösteren tahlilleri yaptırmak ve bazı ilaçların kullanımını doktorun önerdiği şekilde ayarlamak gerekir. Kontrast maddeye veya ilaçlara alerjiniz varsa mutlaka belirtin.

İşlem günü yanınızda bir yakınınızın bulunması, taburculuk sonrası eve dönüş için faydalıdır.

Muayene ve işlemler, Ankara Şehir Hastanesi Nöro-ortopedi Binası, Radyoloji Bölümü, Girişimsel Radyoloji Biriminde yüz yüze yapılır; online konsültasyon sunulmamaktadır. Randevu, DoktorTakvimi üzerinden Randevu Al butonuyla veya 0850 333 0388 numaralı telefondan alınabilir. Adres ve yol tarifi için İletişim sayfasına bakabilirsiniz.