Karotis (Şah Damarı) Darlığı

Karotis (şah) damarları, boynun iki yanından geçerek beyne kan taşıyan ana atardamarlardır. Zamanla damar duvarında kolesterol plağı birikir ve damar daralır. Plak bir parça koparsa veya damar tümüyle tıkanırsa beyne giden kan akımı kesilir ve inme (felç) gelişebilir. Karotis darlığı, iskemik inmenin önemli nedenlerinden biridir.

Darlık çoğu zaman belirti vermez. Geçici bir uyarı olarak, bir kolda veya bacakta ani güçsüzlük, konuşma bozukluğu, bir gözde kısa süreli görme kaybı gibi belirtiler (geçici iskemik atak) görülebilir. Bu belirtiler kısa sürede geçse de acil değerlendirme gerektirir.

Sigara kullananlar, diyabetliler, yüksek tansiyonu veya yüksek kolesterolü olanlar, koroner arter hastalığı ve bacak damar hastalığı olanlar, ileri yaştaki hastalar ve ailesinde inme öyküsü olanlar risk grubundadır. Bu kişilerde boyun damarlarının karotis ultrasonu ile taranması önerilebilir.

İlk adım renkli Doppler ultrasondur. Darlığın derecesini ve plağın özelliklerini göstermek için BT anjiyografi veya MR anjiyografi yapılır. Karar; darlığın oranına, belirti olup olmadığına, hastanın yaşına ve eşlik eden hastalıklarına göre nörolog, damar cerrahı ve girişimsel radyolog tarafından birlikte verilir.

Karotis stentlemede kasıktan (bazen el bileğinden) giren ince bir kateter ile damarın daralmış bölümüne ulaşılır. Plaktan kopabilecek parçacıkların beyne gitmesini önlemek için damarın ilerisine koruyucu bir filtre yerleştirilir, ardından balonla damar açılır ve damarı açık tutan bir stent konur. İşlem genellikle lokal anestezi ile yapıldığı için hasta işlem boyunca uyanıktır ve nörolojik durumu izlenebilir.

Alternatif tedavi, damarın içindeki plağın cerrahi olarak temizlendiği karotis endarterektomidir. İki yöntemden hangisinin seçileceği hastanın anatomisine ve riskine göre karar verilir.

Doktorun de yazarları arasında yer aldığı yayınlar arasında vertebral arter stentlemesi sonrası distal embolizasyonun difüzyon MR bulguları (2007), vertebral darlığın akut trombüsle birlikte yönetimi (2007) ve karotis stentlemenin nadir bir komplikasyonu olan spontan rektus kılıfı hematomu ve endovasküler yönetimi (2007) yer alır.

İşlemden sonra bir gün kadar hastanede izlenir. Stentin tıkanmaması için kan sulandırıcı ilaçlar (çoğu hastada ikili antiplatelet tedavi) belirli bir süre kullanılır; ilaç kullanımını doktora danışmadan kesmemek çok önemlidir. Sigarayı bırakmak, tansiyon, kolesterol ve kan şekerini kontrol altında tutmak yeni darlık riskini azaltır. Stent düzenli aralıklarla ultrasonla kontrol edilir.

Riskler arasında inme veya geçici iskemik atak, giriş yeri kanaması, tansiyon ve kalp hızında düşme, kontrast maddeye bağlı böbrek etkilenmesi ve stentte yeniden daralma yer alır. Risk hastaya göre değişir ve işlemden önce ayrıntılı konuşulur.

İnme riskini azaltmak için tansiyon, kolesterol ve kan şekerini kontrol altında tutmak, sigarayı bırakmak, düzenli hareket etmek, tuz ve doymuş yağ tüketimini azaltmak ve doktorun önerdiği ilaçları düzenli kullanmak gerekir. Karotis darlığı saptanan kişilerde darlığın derecesine göre ilaç tedavisi, stent veya endarterektomi seçenekleri değerlendirilir.

Ani yüz kayması, kol veya bacakta güçsüzlük, konuşma bozukluğu veya ani görme kaybı inme belirtisi olabilir; bu durumda zaman çok önemlidir ve beklemeden 112 aranmalıdır.

İlk muayenede şikâyetleriniz, geçmiş hastalıklarınız, kullandığınız ilaçlar (özellikle kan sulandırıcılar ve diyabet ilaçları), alerjileriniz ve daha önce yapılmış görüntüleme ve tahlil sonuçlarınız birlikte değerlendirilir. Daha önce geçirilmiş inme veya geçici iskemik atak, kalp ve damar hastalıkları, kullanılan kan sulandırıcılar ve ultrason-BT bulguları değerlendirilir. Lütfen yanınızda eski rapor, film ve CD'lerinizi, güncel ilaç listenizi ve varsa kan tahlillerinizi getirin.

Gerekli görülürse ek görüntüleme veya tahlil istenir. Tedavinin uygun olup olmadığı, işlemin nasıl yapılacağı, olası riskler ve alternatifler ayrıntılı olarak anlatılır; soruların cevaplanır ve onamınız alınarak işlem planlanır.

Hazırlık talimatları işlem türüne ve hastanın durumuna göre verilir. Genel olarak işlemden önce belirli bir süre aç kalmak, böbrek fonksiyonlarını ve kanama-pıhtılaşma değerlerini gösteren tahlilleri yaptırmak ve bazı ilaçların kullanımını doktorun önerdiği şekilde ayarlamak gerekir. Kontrast maddeye veya ilaçlara alerjiniz varsa mutlaka belirtin.

İşlem günü yanınızda bir yakınınızın bulunması, taburculuk sonrası eve dönüş için faydalıdır.

Muayene ve işlemler, Ankara Şehir Hastanesi Nöro-ortopedi Binası, Radyoloji Bölümü, Girişimsel Radyoloji Biriminde yüz yüze yapılır; online konsültasyon sunulmamaktadır. Randevu, DoktorTakvimi üzerinden Randevu Al butonuyla veya 0850 333 0388 numaralı telefondan alınabilir. Adres ve yol tarifi için İletişim sayfasına bakabilirsiniz.