Aort Hastalıkları ve Anevrizma

Aort, kalpten çıkan ve vücuda kan dağıtan en büyük atardamardır. Göğüs ve karın bölümlerinden geçer. Aort duvarı zayıfladığında damar balon gibi genişleyebilir; buna anevrizma denir. Anevrizma yavaş büyür, çoğu zaman belirti vermez ve yırtıldığında hayatı tehdit edebilir.

Sigara, yüksek tansiyon, damar sertliği, ileri yaş, erkek cinsiyet ve ailede aort anevrizması öyküsü başlıca risk etmenleridir. Karın ve göğüs ağrısı, sırt ağrısı veya karında zonklayıcı bir kitle hissi belirti olabilir; sıklıkla başka nedenlerle yapılan görüntülemede tesadüfen saptanır.

Aort diseksiyonunda damarın iç tabakası yırtılır ve kan duvar katmanları arasına girer. Yalancı anevrizma (psödoanevrizma) damar duvarının yaralanması sonucu kanın çevre dokuda bir kese oluşturmasıdır. Penetran ülser ve travmatik aort yaralanması da acil tedavi gerektirebilir. Bu tabloların bir bölümü “akut torasik aort sendromu” başlığı altında toplanır ve acil durumdur.

Endovasküler anevrizma onarımı (EVAR/TEVAR) ile açık cerrahi yerine kasık damarlarından girilen kateterle, katlanmış halde taşınan kumaş kaplı bir tüp (stent greft) anevrizmanın bulunduğu bölgeye yerleştirilir. Greft açıldığında kan akışını anevrizma kesesinin içinden geçirmek yerine greftin içine yönlendirir; böylece anevrizma duvarı üzerindeki basınç azalır ve yırtılma riski düşer.

Aort dallarının (böbrek, bağırsak, boyun damarları) korunması gereken karmaşık anatomilerde paralel greft (chimney/periscope), dallı veya fenestre greft gibi özel teknikler kullanılabilir.

Uygunluk, BT anjiyografi ile damar çapı, boyu ve açılanması değerlendirilerek belirlenir. Her anevrizma kapalı yönteme uygun olmayabilir; bu durumda açık cerrahi veya yakın izlem gündeme gelir.

Prof. Dr. Murat Canyiğit'in de yazarları arasında yer aldığı 2016 tarihli çalışmada, akut torasik aort sendromu nedeniyle endovasküler yöntemle tedavi edilen 31 hastada işlem başarısı %100, hastane içi ölüm oranı %9,7 bulundu. Aynı ekip yırtılmış aort arkı yalancı anevrizmasında paralel greft kullanımını (2019), aort stent grefti sırasında kopan stent ucunun koaksiyel teknikle çıkarılmasını (2019), iliyorenal periskop greft (2015) ve endovasküler aort onarımı sırasında kontrast madde yükünü azaltan yöntemi (2013) bildirmiştir.

Kapalı yöntemle hastanede kalış süresi genellikle açık cerrahiye göre kısadır. Greft yerleştirildikten sonra, kaçak, greftin yer değiştirmesi veya yeni darlıklar açısından BT veya ultrason ile düzenli izlem şarttır. Tansiyon kontrolü, sigaranın bırakılması ve ilaç tedavisi izlemin parçasıdır.

Riskler arasında giriş yeri komplikasyonları, böbrek etkilenmesi, endoleak (greft çevresinde kan sızıntısı), greft enfeksiyonu, ek girişim ihtiyacı ve nadiren felç veya omurilik iskemisi sayılabilir.

Küçük bir anevrizma saptandıysa panik gerekmez; birçok anevrizma yıllarca izlenir. Önemli olan, önerilen aralıklarla BT veya ultrason kontrolünü aksatmamak, tansiyonu hedef değerlerde tutmak ve sigarayı bırakmaktır. Aort anevrizması ve diseksiyonu ailevi olabildiği için, yakınlarınızın da tarama konusunda doktora danışması önerilir.

Ağır ağırlık kaldırma, aşırı zorlanma ve bazı antibiyotik gruplarının kullanımı konusunda doktorunuza danışın. Ani başlayan şiddetli göğüs, sırt veya karın ağrısında beklemeden 112'yi arayın.

İlk muayenede şikâyetleriniz, geçmiş hastalıklarınız, kullandığınız ilaçlar (özellikle kan sulandırıcılar ve diyabet ilaçları), alerjileriniz ve daha önce yapılmış görüntüleme ve tahlil sonuçlarınız birlikte değerlendirilir. Aort çapının zaman içindeki değişimi, tansiyon ve kalp-böbrek hastalıkları, sigara öyküsü ve ailede anevrizma öyküsü sorgulanır. Lütfen yanınızda eski rapor, film ve CD'lerinizi, güncel ilaç listenizi ve varsa kan tahlillerinizi getirin.

Gerekli görülürse ek görüntüleme veya tahlil istenir. Tedavinin uygun olup olmadığı, işlemin nasıl yapılacağı, olası riskler ve alternatifler ayrıntılı olarak anlatılır; soruların cevaplanır ve onamınız alınarak işlem planlanır.

Hazırlık talimatları işlem türüne ve hastanın durumuna göre verilir. Genel olarak işlemden önce belirli bir süre aç kalmak, böbrek fonksiyonlarını ve kanama-pıhtılaşma değerlerini gösteren tahlilleri yaptırmak ve bazı ilaçların kullanımını doktorun önerdiği şekilde ayarlamak gerekir. Kontrast maddeye veya ilaçlara alerjiniz varsa mutlaka belirtin.

İşlem günü yanınızda bir yakınınızın bulunması, taburculuk sonrası eve dönüş için faydalıdır.

Muayene ve işlemler, Ankara Şehir Hastanesi Nöro-ortopedi Binası, Radyoloji Bölümü, Girişimsel Radyoloji Biriminde yüz yüze yapılır; online konsültasyon sunulmamaktadır. Randevu, DoktorTakvimi üzerinden Randevu Al butonuyla veya 0850 333 0388 numaralı telefondan alınabilir. Adres ve yol tarifi için İletişim sayfasına bakabilirsiniz.