Diyabetik Ayak Yarası

Diyabetik Ayak Yarası

Diyabetik Ayak Yarası

*Diyabetik ayak yarası (şeker ayağı) şeker hastalarında (diabetes mellitus) ayak, parmak ya da topuklarda yara ya da ülser oluşmasıdır.

*Hastaneye başvuran diyabetik hastaların 5 tanesinden 1’inde diyabetik ayak sorunu mevcuttur.

*Diyabet hastalarında oluşan yara basit bir yara değildir. Bu yara ileri evre diyabet hastalığının göstergesidir.

*Ayakta topuk ya da parmakta oluşan yara genellikle çok uzun süreden beri (5-10 yıldan daha uzun süredir) diyabeti olan hastalarda görülür. Kısa süredir diyabeti olanlarda pek görülmez. Hastalığın süresi arttıkça görülme ihtimali de artar.

*Diyabetik ayak yaraları genellikle uzun süre iyileşmeyen yaralardır. Yara tedavilerine direnç gösterir.

*Diyabetik ayak yarası olan her hastada bacak damarlarında tıkanma olup olmadığı mutlaka araştırılmalıdır.

*Ayak yarası olan her şeker hastasında bacak damarlarının değerlendirilmesi için bir renkli Doppler ultrason ya da BT ya da MR anjiyo gibi bir inceleme yeterlidir.

*Eğer damar tıkanması varsa bu tıkanmanın anjiyo ya da ameliyatla açılması yaranın iyileşmesi hızlandırır, hatta ayak ya da parmağın kesilmesini engelleyebilir.

*Diyabetik ayak yaralarında önemli sorunlardan biri hastada damar tıkanması olabileceğinin düşünülmemesi ve bu yönden inceleme yapılmamasıdır.

Bu yaralar genellikle iki nedene bağlı oluşur;

1-Ayaktaki sinir uçlarının hasarı (periferik nöropati)

2-Bacak damar tıkanması ya da periferik arter hastalığı (damar sertliği ya da ateroskleroza bağlı)

*Bazı hastalarda ayak yarası sadece sinir uç hasarı nedeniyle oluşur. Bazı hastalarda sadece damar tıkanması vardır. Bazı hastalarda ise hem sinir ucu hasarı ve hem de damar tıkanması vardır.

*Ayaklarda diyabete bağlı deformasyon (şekil bozukluğu) olması da yara oluşma ihtimalini artırır. İyileşmesini zorlaştırır.

*Bu yaraların en büyük önemi ampütasyona yani parmak ya da ayağın ve bazı durumlarda bacağın kesilmesine yol açabilmesidir.

*Amputasyonların %50-70’i diyabete bağlıdır.

*Ayak yarasını iyileştirmekteki en önemli amaç ampütasyondan kaçınmaktır.

*Ampütasyon parmak, ayağın bir kısmı, ayak bileği, diz altı ya da diz üstü seviyelerinden yapılabilir.

*Diyabetik ayak ülserlerini erken iyileştirmenin en önemli yolu çok erken tedaviye başlamaktır.

*Bundan daha da önemli olanı yara çıkmadan engellemektir. Bu da şeker hastalarının ayak eğitimi ile başarılabilir.

*Diyabetik ayak yaralarının yaklaşık yarısında damar tıkanması olmasına rağmen bu genellikle ihmal edilir.

*Ayağında yara çıkan bir şeker hastasının bacak damar tıkanıklığı yönünden mutlaka değerlendirilmesi gerekir.

*Damar tıkanıklığı varsa, bu damarları açmadan yaranın iyileşmesi çok zor olur ve bazen mümkün olmaz. Damar tıkanıklığının açılması yara iyileşmesini hızlandırır.

Diyabetik Ayak Yarası

Nasıl tanı koyarız?

Uzun süreden beri diyabet hastalığı olan birinde ayak parmaklarında yara olması diyabetik ayak yarası tanısı koydurur. Bu hastaların yaklaşık yarısında damar tıkanması olacağı için hastaların bu yönden değerlendirilmesi çok önemlidir.

Damar tıkanıklığını anlamak için hastanın dikkatle değerlendirilmesi, iyi fizik muayene ve gerekirse bacak damarların renkli Doppler ultrason, gerekirse BT ya da MR anjiyografi yapılması iyi olacaktır.

Şeker hastalarında ayak yarası oluşumunu nasıl engelleriz?

Ayak ya da parmaklarda yara çıktıktan sonra yaranın iyileşmesi çok uzun zaman, uzun tedavi ve çok uzun uğraş ister. Bazı yaralar hiç bir zaman iyileşmez ve parmağın, ayağın ya da bacağın kesilmesi gerekebilir. Aslında bunları engellemenin en önemli yolu şeker hastalarının ayak bakımını çok iyi bilmesidir. Ayakta yara çıkmasını engellemek mümkündür. Yaralar çoğunlukla sıkan ya da vuran ayakkabıdan, tırnak keserken oluşan küçük kesiklerden ya da ayakta his kaybı olduğu için parmağı ya da ayağı koruyamamaktan gelişir. Örneğin parmakları çarpar ancak hissetmediği için anlamaz. Yalın ayak dolaşır ve bir diken ya da çivi batmasını hissetmez. Ayağı üşüdüğü için sıcağa yaklaştırır ve yanma olur ama yanmayı hissetmez. Bir diyabet hastasının tüm bunlardan kaçınması ve ayak bakımı öğrenmesi gerekir.

Nasıl tedavi ederiz?

Diyabetik ayak yarasında damar tıkanıklığına müdahale edilsin ya da edilmesin iyi bir yara bakımı ve enfeksiyondan (iltihaptan) korunma son derece önemlidir.

Diyabetik hastalarda damar tıkanmaları daha çok diz altındaki küçük (1-3 mm çapında) damarlarda olur. Ek olarak kılcal damarlarda da tıkanmalar olabilir. Eskiden küçük damar tıkanmalarını anjiyografi ile açmak zor iken son 15 yıldaki gelişen teknoloji ve artan tecrübe ile bu damarlara müdahale şansımız ciddi oranda artmıştır.

Bacak damarındaki tıkanma anjiyografi yöntemiyle açılırsa ayaktaki yaranın iyileşmesi hızlanır ve ayak kesilmesi engellenebilir.

Damarın açılması sayesinde yara olan bölgeye daha çok kan gitmesini sağlamış oluyoruz ki bu da besin ve oksijen gitmesini sağlamaktadır. Böylece yara çok daha hızlı iyileşebilir.

Tedavide en önemli amaç yaranın hızla iyileşerek hastanın yaşam kalitesinin düzeltilmesi, ayağın kesilmesinin engellenmesi ve yaşamın korunmasıdır.